Denizden 30km içeride yaklasik 4000m yükseklige ulasan ve "Küçük
Kafkasya" olarak da adlandirilan Dogu Karadeniz Daglari, yüksek
debili nehirlerce yarilmis derin vadileri, alpin çayirliklari, buzul
gölleri, aktüel buzullari, igne ve genis yaprakli ormanlari ve nadir
ekosistemleri ile dünyanin korumada öncelikli 200 bölgesinden
biridir. Dogu Karadeniz Ormanlari literatüre Türkiye'nin tek
sub-tropikal yagmur ormanlari olarak girmistir. Flora, fauna ve
ender ekosistemlerinden dolayi WWF (World Wildlife Fund for Nature)
tarafindan dünyanin korunmasi öncelikli 200 bölgesinden biri
seçilmistir. Ayni zamanda DHKD ve Birdlife International tarafindan
yine dünyanin en önemli 217 kus alanindan biri ilan edilmistir.
Halen küçük bir kismi (51.000 ha) "Kaçkar Dagi Milli Parki"
statüsünde olmasina ragmen, ne park içinde ne de park disinda kayda
deger bir koruma yoktur.
FLORA
Euro-Siberian
(Avrupa-Sibirya) floristik bölgesi içinde yer alan Firtina Havzasi ve
Kaçkar Dagi ayni zamanda Kafkaslar'a kadar uzanan Kolchis (kolsik) flora
içindedir. Dogu Karadeniz Ormanlari'nin %12'si insan müdahalesinin
olmadigi ve içerdigi agaçlarin büyük çogunlugunun dogal olgunluga
eristigi Dogal Yasli Orman (Old Growth Forests) olarak
nitelendirilmektedir.
Hergün 3
canli türünün yok oldugu dünyamizda sahip oldugumuz degerleri gelecek
nesillere korunmus olarak birakabilmeliyiz. Yapilan bir arastirmada
biyolojik aktivitesi oldugu tespit edilen 40 bitki türünün toplam piyasa
degerinin 8 milyar dolar oldugu hesaplanmistir. Yine yapilan bir
arastirmaya göre bir agacin ömrü boyunca 500 bin mark'lik kollektif ve
fonksiyonel deger ürettigi tespit edilmistir.
Bu bölgede
yapilan arastirmada 220 adet endemik (yeryüzünün baska hiçbir yerinde
rastlanmayan türler) bitki tespit edilmistir. Dogu Karadeniz Bölgesi'nin
endemizm oraninin %23 oldugu tespit edilmistir. Buna göre bölgede
yetisen 2239 bitki türünden 514 tanesinin endemik olma olasiligi oldukça
yüksektir. Bu bitkilerin 428 tanesi çok nadir görülen ve 300 tanesi
Türkiye içinde nadir görülen bitkilerdir. Bir baska arastirmaya göre
Rize sinirlari içinde 264 endemik bitkiye rastlanmistir.
Yine Firtina
Vadisi'nde 1.5 ha'lik alanda simsir mesçeresi mevcuttur. Bir grup
botanikçi burayi Türkiye'nin tek simsir ormani olarak tanimlamistir.
Yine ayni ekip Palovit Vadisi'nde anitsal ladin agaçlari ile Türkiye'nin
en büyük porsuk agacini tespit etmistir.
33.000km2'lik
alani ile Kuzeydogu Anadolu bölgesi bitki örtüsü bakimindan Avrupa'nin
en zengin bölgeleri arasindadir. Firtina Vadisi ise bu bölge içindeki en
önemli alandir. Türkiye'nin bitki türlerinin %28'ini karsilayan bölge
bati palearktik bölge içinde önemli bir yere sahiptir. Bölgedeki 428 tür
ender rastlanan tür olarak tespit edilmistir.
Bölgede
tespit edilen bazi endemik türler: Galanthus caucasicus (Kardelen),
Cyclamen parviflorum ( Siklamen), Iris lazika (Dogu Karadeniz Süseni),
Galanthus rizehensis, Rhododendron ungernii (kumar-orman gülü),
Delphinium formosum, Lonicera caucasica orientalis,
Tibbi amaçla kullanilan birkaç bitki: Scabiosa caucasica, Capparis
spinosa, Colchicum speciosum, Frangula alnus, Atropa belladonna,
Bazi Agaç
Türleri: Castanea sativa (kestane), Carpinus betulus (gürgen), Acer
divergens (akçaagaç), Alnus glutinosa barbata (kizilagaç), Ulmus glabra
(karaagaç), Fagus orientalis (kayin), Buxus sempervirens (simsir), Picea
orientalis (Dogu Karadeniz Ladini), Abies nordmanniana (Dogu Karadeniz
göknari), Pinus silvestris (sariçam),
FAUNA
Dogu
Karadeniz Bölgesi dünyadaki birkaç önemli göç ve yuvalanma alanidir.
Firtina Havzasi ve çevresi Avrupa, Asya ve Afrika göç yollarinin kesisme
noktasinda yer almaktadir. Bati palearktik bölgeyi güney kislama
alanlarina baglayan tabii bir köprü görevi gören bölgede 300'e yakin kus
türü tespit edilmistir. Bu sayi neredeyse Avrupa'da tespit edilen kus
sayisina yakindir.
Bölgede
avcilik konusunda hiçbir kisitlama olmamasindan dolayi bazi memeli
hayvanlarin nesli tükenmis veya artik bölgede görülememektedir.
Bölgede hemen
hemen bütün yirtici kuslara rastlanabilmektedir ayrica sürüngenler
bakimindan da oldukça zengindir.
Memeliler:
Ursus arctos (bozayi) Sus scrofa (yaban domuzu), Rupicapra rupicapra
(çengel boynuzlu dag keçisi), Capra aegagrus ( yaban keçisi), Canis
lupus (kurt), Vulpes vulpes (tilki), Canis aureus (çakal), Felix
silvestris (yaban kedisi), Lynx lynx (vasak), Capreolus capreolus
(karaca), Meles meles (porsuk) Cervus elephus (geyik), Martes martes
(agaç sansari), Mustela erminea (kakim), Mustela nivalis (gelincik),
Lutra lutra (su samuru), Scirus vulgaris (sincap), Lepus europeus
(tavsan), Erinaceus concolor (kirpi), Sorex minitus (sivri burunlu cüce
fare), Talpa caucasica (Kafkas Köstebegi), Myotis branti (Hemsin
Yarasasi), Microtus gud (Kafkas Faresi), Hyaena hyaene (çizgili
sirtlan), Panthera pardus (pars)....
Kuslar:
Tetrao mlokosiewiczi (dag horozu), Tetraogallus caucasicus (Kafkas Ur
Kekligi), Botarus stellaris (balaban), Anser anser (boz kaz), Anas
penolope (fiyo), Aythya Fferina (boz dalagan), Coturnix coturnix
(bildircin), Alektoris chuckar (keklik), Grus grus (turna), Porzona
porzona (yelve), Crex crex (bildircin klavuzu), Vanellus vanellus
(kizkusu), Caladris alpina ( kumkusu), Gallinago gallinago (su çullugu),
Larus armenicus (dogu martisi), Columba oenas (gökçe güvercin), Cuculuc
canorus (guguk), Asio otus (orman baykusu), Athene noctua (kukumav),
Bubo bubo (puhu), Apus upus (karasagan), Merops apiaster ( arikusu),
Upupa epops (ibibik), Picus viridis (yesil agaçkakan), Dendracopos minor
(küçük agaçkakan), Golerida cdistata (tepeli toygar), Delichan urbica
(ev kirlangici), Anthus triviallis (agaç incirkusu), Motacilla cinera
(kuyruksallayan), Lanius serator (kizilbasli örümcekkusu), Sturnus
vulgaris (sigircik), Pica pica (saksagan), Corvus monedula (küçük
karga), Corvus corax (kuzgun), Prunella modularis (dag bülbülü), Sylvia
borin (bahçe ötlegeni), Pyhlloscopus sindianus (Kafkas Bülbülü),
Ficedula parva (sinekkapan), Monticola saxsadilis (kaya ardici), Parus
major (bastankara), Sitta neumayer (sivacikusu), Passer domesticus,
(serçe), Fringilla montifringilla (dag ispinozu), Carduelis carduelis
(saka), Loxia curvirostra (çaprazgaga), Emberiza pallasi (kirazmusu)...
Yirtici
Kuslar: Neophron percnopterus ( küçük akbaba), Gyps felvus (kizil
akbaba), Aegypius monachus (kara akbaba), Gypeatus barbatus (sakalli
akbaba), Aquilla chryseatos (kaya kartali), Aquilla helicia (sah
kartali), Aquilla rapax (bozkir kartali), Aquilla clanga (büyük orman
kartali), Aquilla pomarina (küçük orman kartali), Hieraetus pennatus
(küçük kartal), Circaetus callitus (yilan kartali), Buteo buteo (sahin),
Buteo rufinus (kizil sahin), Buteo lagopus (paçali sahin), Pernis
apivorus (ari sahini), Accipiter centilis (çakirkusu), Accipiter nisus
(atmaca), Accipiter brevipes (dogu atmacasi), Milvus migrans (kara
çaylak), Milvus milvus (kizil çaylak), Pandion haliaetus (balik
kartali), Circus aeruginosus (saz delicesi), Circus cyaneus (gökçe
delice), Circus pygarsus (çayir delicesi), Circus macrourus (bozkir
delicesi), Falco pregrinus (dogan), Falco cherruc (ulu dogan), Falco
subbuteo (delice dogan), Falco columbarius (boz dogan), Falco
vespertinus (ala dogan), Falco naumanni (küçük kerkenez), Falco
tinnunculus (kerkenez), Falco biarmicus (biyikli dogan)
Sürüngenler:
Vipera kasnakovi (Hopa Engeregi), Vipera pontica (Dogu Karadeniz
Engeregi), Lacerta derjuguni (Artvin Kertenkelesi), Ophisaurus apodus
(oluklu kertenkele), Typlos vermicularis (kör yilan), Elaphe hohonackeri
(Kafkas Yilani), Natrix natrix (yari sucul yilan), Triturus vulgaris
(küçük semender), Bufo bufo (sigilli kurbaga), Pelodytes caucasicus
(Kafkas Kurbagasi)..
Içsu
Baliklari: Salmo trutta labrax (deniz alasi), Salmo trutta (kirmizi
benekli alabalik)...
Bu canlilarin
bazilari artik görülememektedir.
 |
